Güneydoğu Asya’da Yeni Bir Dil Keşfedildi


Jedek adı verilen dilin konuşulduğu köy antropologlara yabancı değil. Ancak nasıl olmuşsa topluluğun dili şimdiye kadar gözden kaçırılmış.

Malay yarımadasının kuzeyindeki bir köyde 280 kişinin konuştuğu daha önceden kayıt altına alınmamış bir dil keşfedildi. Jedek adı verilen dil, İsveç’in Lund Üniversitesinden Niclas Burenhult tarafından ortaya çıkarıldı.

Jedek bölgede konuşulan bir diğer dil olan Jahai üzerine yürütülen bir çalışma sayesinde bilim insanlarının dikkatini çekmiş. Jedek Jahai dahil bölgede konuşulan diğer dillerle yakın akraba olsa da ayrı bir dil olarak tanımlanacak kadar da farklı.

Bölge halkı ortalama üç dili akıcı biçimde konuşabiliyor: Yerel dillerden ikisi ile ulusal diller Malayca ya da Tayca’dan biri.

Jedek konuşan sayısının azlığı nedeniyle otomatik olarak tehlikede olan diller sınıfına dahil edildi. Buna karşın dilin en çok tehdit altında olan diller arasında olduğunu gösteren bir kanıt yok. Dil, köyün tüm kuşakları tarafından konuşuluyor. Son tahminlere göre köyün nüfusu, dolayısıyla da dili konuşanların sayısı son kırk yılda azalmamış, tersine artmış.

Yine de Jedek dahil küçük toplulukların konuştuğu diller yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. UNESCO’nun 2015 tarihli bir raporuna göre, eğer önlem alınmazsa bugün Dünya’da konuşulan dillerderin yarısı yüzyılın sonuna kadar yok olmuş olacak.

Jedek ile ilgili ilk çalışma, Linguistic Typology dergisinde yayınlandı.

Çeviri ve Kaynak: Türkiye Zeka Vakfı