AB, TTIP’ye Yönelik Yatırım Koruma ve Mahkeme Sistemi Teklifini Nihai Hale Getiriyor


AB, yatırımların korunması konusunda yenilenen bir yaklaşımı ve ‘Yatırım Mahkemesi Sistemi’ ile yatırımcılarla devletler arasındaki anlaşmazlıkların çözümünde yeni ve daha şeffaf bir sistem öngören teklifini resmi olarak ABD’ye sunmuştur.

Avrupa Komisyonu, Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı (TTIP) kapsamında yatırımların korunmasını ve yatırımla ilgili anlaşmazlıkların çözümünü öngören yeni ve geliştirilen yaklaşımını bugün nihai hale getirmiştir. Bu adım Konsey ve Avrupa Parlamentosu arasında gerçekleştirilen bir tur daha kapsamlı müzakere sonrasında atılmıştır. Yatırım Mahkemesi Sistemine ilişkin teklif resmi olarak ABD’ye iletilerek kamuoyu ile paylaşılmıştır.

Nihai metin Komisyon’un 16 Eylül tarihli teklifinde yer alan tüm temel unsurları içermekte olup,  kalifiye yargıçlar ve şeffaf yargılama süreçleri ile birlikte, net olarak tanımlanmış kurallara dayanan temyiz mekanizmalı mahkeme benzeri bir sistemi düzenleme ve oluşturma hakkını güvence altına almayı amaçlamaktadır.  Bu teklif aynı zamanda küçük ve orta ölçekli firmaların yeni sisteme erişimine yönelik ilave yenilikler de içermektedir.

Yeni sistem, TTIP’de ve tüm devam etmekte olan ve gelecekteki AB ticaret ve yatırım müzakerelerinde yer alan mevcut ‘yatırımcılarla devlet arasındaki anlaşmazlıkları çözümleme mekanizmasını’ (ISDS) ikame edecektir.

Komisyon’un Ticaretten Sorumlu Üyesi Cecilia Malmström şu açıklamayı yaptı: “Bugün TTIP kapsamında ve onun ötesinde, yatırımların korunması ve anlaşmazlıkların çözümünde modern bir yaklaşım geliştirilmesi için uzun zamandan beri AB içinde yürütülmekte olan sürecin sonuna gelmiş bulunuyoruz.  Bu noktaya Üye Devletler, Avrupa Parlamentosu, ilgili paydaşlar ve yurttaşlarla gerçekleştirilen kapsamlı istişareler ve tartışmalar neticesinde varılmıştır. Söz konusu yaklaşım, AB’nin reform yolunda global bir rol üstlenmesine ve kamuoyu güvenine dayalı olarak bir uluslararası mahkeme kurmasına imkan verecektir.”

Since the publication of the Commission’s initial proposal, the text was circulated extensively for consultation to ensure broad endorsement of its main innovative elements, notably amongst co-legislators: EU Member States and the European Parliament.

Komisyon’un ilk teklifinin yayımlanmasından bu yana metin istişare için kapsamlı bir şekilde dağıtılmıştır, böylelikle yasama yetkisi paylaşan AB Üye Devletleri ile Avrupa Parlamentosu arasında metnin başlıca yenilikçi unsurlarının yaygın şekilde kabulü sağlanmıştır.

Bu unsurlar, yeni bir hüküm çerçevesinde hukuki düzenleme hakkının güçlendirilmesi, anlaşmazlıkların çözümlenmesine ilişkin yeni bir sistemin oluşturulması – ‘Yatırım mahkemesi Sistemi’ – ve hataların düzeltilmesi ve tutarlılığın sağlanmasını amaçlamaktadır.

16 Eylül tarihli teklife yapılan değişikliklerden bir tanesi, daha hızlı yürütülen işlemlerden  faydalanan büyük çok uluslu şirketlere nazaran ayrıcaklı muameleden hoşlanacak olan küçük ve orta ölçekli teşekküller için ilave bir iyileştirmedir.

Sonraki adımlar

AB artık yatırımların korunması ve yatırım anlaşmazlıklarının çözümlenmesi ile Yatırım Mahkemesi Sistemi konularında ABD ile müzakerelere yeniden başlayacaktır. Bu alanda müzakereler, Avrupa Komisyonu’nun TTIP’te ISDS’ye ilişkin kamuoyu istişare süreci başlattığı Mart 2014 tarihinden bu yana askıya alınmıştır.

AB-ABD müzakerelerine paralel olarak Avrupa Komisyonu, diğer ülkelerle birlikte daimi bir Uluslararası Yatırım Mahkemesi kurulması için çalışmalara başlayacaktır. Komisyon aynı zamanda bu alandaki çeşitli uluslararası örgütlerle de görüş alış verişi içerisindedir. Burada amaç zaman içerisinde AB anlaşmalarında, Üye Devletler’in üçüncü ülkelerle anlaşmalarında ve AB’ye üye olmayan ülkelerle yapılan yatırım ticaret antlaşmalarındaki tüm yatırım anlaşmazlıklarının çözümlenmesi mekanizmaları yerine Uluslararası Yatırım Mahkemesine başvurulmasıdır. Böylece “eski ISDS” mekanizması yerini tamamen, modern, etkili, şeffaf ve tarafsız bir uluslararası yatırım anlaşmazlıklarının çözümlenmesi sistemine bırakacaktır.

Ön bilgi

Bilgi notu burada mevcuttur.

TTIP kapsamında Yatırım Koruma ve Yatırım Anlaşmazlıklarının Çözümü ve Yatırım Mahkemesi Sistemine ilişkin teklif metni burada mevcuttur.

AB’nin teklif ettiği metni okuma rehberi burada mevcuttur.

16 Eylül 2015 tarihinde yayımlanan TTIP kapsamında Yatırım Koruma ve Yatırım Anlaşmazlıklarının Çözümü ve Yatırım Mahkemesi Sistemine ilişkin Komisyon’un teklif ettiği metin burada mevcuttur.

Komisyon Üyesi Malmström‘un Günlüğü

Komisyon Üyesi Malmström’un blogunda 16 Eylül 2015 tarihinde yayımlanan bir mesaj: Yatırım Mahkemesi Sistemine ilişkin Teklifburada mevcuttur.

5 Mayıs 2015 tarihinde yayımlanan Avrupa Komisyonu proje özeti “TTIP ve diğer bölgelerde yatırım – reforma giden yol. Hukuki düzenleme hakkının güçlendirilmesi ve mevcut münferit tahkim sisteminden Yatırım Mahkemesine geçilmesi.”  burada mevcuttur.

17 Haziran 2013 tarihinde Konsey tarafından kabul edilen, AB ve ABD arasında Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı müzakerelerine ilişkin Direktifler  burada mevcuttur.

Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı müzakerelerine ilişkin Avrupa Parlamentosu’nun Avrupa Komisyonu’na ilettiği tavsiyeleri içeren 8 Temmuz 2015 tarihli Karar  burada mevcuttur.

Kaynak: Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu